Saturday, 9 July 2016

*कर्णपिशाच्चाची बाधा*


रविवारच्या रात्रीचा तो प्रसंग ! वेळ साधारण रात्री १०:३० / १०:४५ ची. भावाला सोडायला एस.टी स्टँडवर गेलो होतो. आरक्षण केलेेले प्रवासी सोडले तर फारशी वर्दळ नव्हती. गाडीला अजून १०-१५ मिनीटांचा अवधी बाकी होता म्हणून वाट पहात थांबलो होतो. आणि समोरुन एक २०-२२ वर्षांचा तरुण स्वतःशीच बडबडत आमच्या समोरुन गेला. प्राथमिक अवस्थेत डोक्यावरुन घातलेली कानटोपी,ब्रँडेड टी शर्ट तशीच पँट! खांद्यावर दोन्हीबाजूंनी अडकवलेली सॅक आणि चांगल्या कंपनीचे शूज यातलं सर्वकाही तो चांगल्या घरातला असल्याचे सांगत होते. मनातले प्रश्न अजून तेव्हा वाढले जेव्हा हा तरुण हातवारे करुन जोरजोरात बोलू लागला! त्याचे हात जोडणे, समोर कुणीच नसताना सुद्धा व्यक्ती समोर असल्याप्रमाणेच तो बोलत होता.वेळ रात्रीची असल्याने मला भलतीच शंका आली. ह्याला कसली बाधा तर झाली नसेल ना? थोड्यावेळानंतर तो अचानक शांत झाला आणि डोक्याला हात लावून खाली बसला! आणि सगळा प्रकार लक्षात आला!
अत्याधुनिक असा मोबाईल आणि ब्लू टूथ हेडफोनवर त्याच्या गर्लफ्रेंडशी तो गप्पा मारत होता. तो घरी आल्यावर त्याची गर्लफ्रेंड त्याला डीच करुन दुस-या सोबत फिरायला गेल्याची खबर त्याला लागली होती. खोट्या वागण्याची चीड सोडाच पण उलट तिला सॉरी वगैरे म्हणून मनधरणी करण्याचा आटोकाट प्रयत्न सुरु होते आणि सरतेशेवटी सर्व प्रयत्न थकल्यावर ही स्वारी एस.टी स्टँडवर शून्यात नजर लावून खाली बसली.
हा प्रसंग काल्पनिक मुळीच नाही ! आपणा सर्वांच्या पाहण्यात कमीजास्ती प्रमाणात असे प्रकार दैनंदिन पाहण्यात येतात. आणि प्रश्न पडतो! माणूस मोबाईलसाठी की मोबाईल माणसासाठी?
सुरुवातीला जेव्हा मोबाईल आला तेव्हा त्याचा वापर पेपरवेट म्हणूनही केला जात असे. केवळ प्रवासात वा अत्यावश्यक प्रसंगी व्यक्तीच्या त्वरीत संपर्कासाठी म्हणून ही यंत्रणा बाजारात उतरवली गेली.  FM, त्यानंतर MP3 Player, पुढे VDO player असे करत करत आज कॅमेरा,टीव्ही,इंटरनेट व छोटा संगणक अशी त्याची रुपे बदलत हे मायावी कर्णपिशाच्च बहुतांशी जनांच्या कानाचा,डोळ्यांचा आणि बोटांचा ताबा घेऊन बसले आहे. त्यातल्या त्यात *शारीरिक व मानसिकदृष्टीने अपरिपक्व असे विद्यार्थी* हे याच्या मायेने लवकर बाधित होतात. आपल्या शाळेत अथवा महाविद्यालयात जाणा-या पाल्यात काही बदल वा समस्या जाणवतायत का पहा-
*१)चिडचीडेपणा वाढवलाय!२)विनाकारण साध्या साध्या गोष्टीत सुद्धा पटकन राग येतोय!३) उलट उत्तरे देण्याचे वा पटकन प्रतिक्रिया देण्याचे प्रमाण वाढले आहे ४) आत्मविश्वास कमी जास्त होतोय!५) अभ्यासात एकाग्रता होत नाही ५)एकाजागी जास्तवेळ बसण्याची क्षमता नाही ६) अभ्यास लक्षात राहत नाहीये ७) किंवा परीक्षेत पेपरच्या वेळी विस्मरण होतेय ८) निर्णय घेता येत नाही ९) तुलना वाढली आहे. १०) एकलकोंडेपणा वाढला आहे ११) आत्मकेंद्रीपणा वाढला आहे १२) रागावर ताबा राहत नाही १३) थोडक्यात सांगायच्या गोष्टींना अवास्तव लांबण लावून सांगायची सवय लागली आहे. १४) नकार पचवता येत नाही. १५)रात्री अपरात्री झोपेतून जाग येणे*
अशा एक ना अनेक समस्या केवळ मोबाईल,त्यावरील अॅप्लिकेशन्स आणि मोबाईल गेम मुळे उद्भवत आहेत. आणि ही गोष्टच कुणाच्या लक्षात येत नाहीये. दिसत नसल्यातरी या मोबाईलच्या लहरी मेंदूवर,मनावर आणि शरीरावर परिणाम करत आहेत. रात्री त़्या जास्त तीव्र असतात. त्यामुळे रात्री मोबाईल जवळ घेऊन झोपणा-यांच्या मेंदूचं रात्रभर काय होत असेल? याचा कधी तरी विचार करा!!
वॉटसअप/ हाईक यांसारखी चॅटिंग एप्लिकेशन मुलांमधे विकसित होत असलेल्या संप्रेरकांवर परिणाम करतात. यामुळेच स्मरणशक्ती,निर्णय क्षमता, संयमीवृत्ती यांसाठी आवश्यक असणा-या *संप्रेरकांची वाढ नीट होत नाही* मग वरील पैकी अनेक समस्या भेडसावू लागतात. पूर्वी पत्र पाठवल्यानंतर त्याच्या उत्तरांची वाट पाहण्यातही वेगळी मजा असायची. किंवा सुटीत भेटल्यावर सगळ्या आठवणी एकमेकांना सांगण्यात रात्रीच्या रात्री गप्पांमधे रंगायच्या! सगळं कुटूंब एकत्र गप्पा मारायचं. यातून संयम यायचा,धीर धरणे आणि वाट पाहणं व्हायचं!हे जरी बदललं असलं तरी *पटकन उत्तराची अपेक्षा ! उत्तर न दिल्यास रिप्लाय का दिला नाही म्हणून राग! चटकन रिअॅक्ट होणे! यागोष्टींची सवय या चॅटिंग अॅपमधून मेंदूला लागते व हीच सवय तो इतर ठिकाणी वापरतो आणि सुरुवात होते नवनवीन समस्यांना!*
मोबाईल गेम हे सर्वात घातक अस्त्र ! तरुणपीढी ही *हिंसक, आक्रमक, आत्मकेंद्री आणि अतिरेकी उतावीळ बनवण्यात या गेमनी मोलाची भूमिका बजावली आहे. ज्या वयात सामंजसपणा,वीरवृत्ती,संयम, देशभक्ती, मैत्री* या भावना विद्यार्थ्यांच्या मनात रुजवायच्या त्या वयात हिंसा करणे,बंदूक चालविणे,बॉम्ब स्फोट करणे,इमारती उध्वस्त करणे, ट्रॅफिकचे नियम तोडणे, बेभान होऊन वेगाने गाडी चालविणे अशा सवयी मेंदूला या गेम मधून लागतात. आणि याच सवयी आयुष्यभर कायम राहतात. म्हणजेच वेळ, पैसा तर जातोच शिवाय स्मरणशक्ती आणि संस्कारांचा सर्वनाश होतो.
चिकित्सा,जिज्ञासा तसेच संशोधकवृत्ती ज्या शालेय जीवनात रुजायला हवी ती नष्ट होऊन जाते. मेंदूला हिंसक व बेकायदेशीर वागण्याच्या सवयी लागल्यामुळे मनुष्य बेभान होऊन वागू लागतो. *चॅटिंग अॅपमुळे मुलामुलींना प्रत्यक्ष विचारायला भिती वाटते त्या या संपर्क माध्यमांचा पडदा करुन विचारल्या जातात.* मग नको त्या वयात नको त्या विचारांना खतपाणी मिळते. या गोष्टी हळूहळू उग्ररुप धारण करतात. याची फलश्रुती म्हणून लहानवयातील प्रेमप्रकरणे वाढीस लागतात. मग एकदा ह्या गोष्टीत रमलेले मन अभ्यासाकडे वळेलच कसे? शालेय विषयांबद्दल चिकित्सा जागृत होईलच कशी?
प्रत्येक मनुष्य हा स्वतंत्र जन्माला आलेला आहे. तरीही एकमेकांसारखे दिसण्याची व एकमेकांसारख्या गोष्टी मिळवण्यातच सुख मानताना तुलना सुरु होते. माझ्या मित्राकडे/मैत्रिणीकडे आहे तशीच वस्तु मला हवी असा हट्ट सुरु होतो. ह्यातून जीवघेणी स्पर्धा वाढत जाते. पराजय पचवता येत नाही. पण *ज्याची स्पर्धा स्वतःशी असते त्याला हरविणारा कोणीही नसतो.* स्वतःचं स्वतंत्र व्यक्तिमत्वं बनवाव! त्यासाठी नवनवीन गोष्टी आत्मसात कराव्यात ! भरपूर चांगल्या पुस्तकांच्या वाचनाने या गोष्टी साध्य होतात. पण "" कर्णपिशाच्चाची" बाधा झालेल्यांना ह्या गोष्टी पटतीलच कशा? 
अध्ययनात एकाग्रता यावी,शरीरात चपळपणा,काटकपणा यावा, खिलाडूवृत्ती यावी याकरिता दररोज किमान थोडी ध्यानधारणा,थोडा व्यायाम आणि मैदानीखेळ हे आवश्यकच आहे!
मोबाईल वाईट आहे असं मुळीच नाही! *चाकू हा भाजी चिरण्यासाठी,ऑपरेशन करुन प्राण वाचविण्यासाठी व खून करुन एखाद्याचे प्राण घेण्यासाठी सुद्धा वापरतात. फरक असतो तो वापरातील उद्देशाचा!*
*यंत्राला विवेक नसतो,बुद्धी नसते,मन नसतं! कितीही स्मार्ट असेल तर निर्णय क्षमता नसते याचं भान ठेवण क्रमप्राप्त आहे!*
विचार करा! पटलं तर कृती करा! आणि आपल्या अमूल्य प्रॉपर्टी असलेल्या पाल्याचे / मित्रांचे/ नातेवाईकांचे जीवन उद्धस्त होण्यापासून वाचवण्याचा प्रयत्न करा!
आपल्या प्रतिक्रिया जरुर कळवा !
©अमेय दीपक कानडे- 9763776339

No comments:

Post a Comment